[Phỏng vấn] Citrea: "Chúng tôi đang xây dựng hạ tầng DeFi cho Bitcoin"

[Phỏng vấn] Citrea: "Chúng tôi đang xây dựng hạ tầng DeFi cho Bitcoin"

Trong bối cảnh hàng nghìn tỷ đô la Bitcoin đang "ngủ yên" như một công cụ lưu trữ giá trị, cuộc đua đưa nguồn vốn khổng lồ này vào hệ sinh thái tài chính phi tập trung (DeFi) đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Liệu có thể xây dựng DeFi thực sự trên Bitcoin? Citrea là dự án ra đời từ chính câu hỏi đó. Với việc ra mắt mainnet gần đây, Citrea đã tiến gần hơn một bước tới "hạ tầng DeFi cho Bitcoin", đồng thời là giải pháp Layer 2 đầu tiên kết hợp cầu nối giảm thiểu sự tin cậy (trust-minimized bridge) với công nghệ ZK-rollup. Hôm nay, Coinness đã có cuộc trò chuyện với Esad Yusuf Atik, đồng sáng lập Citrea, về bối cảnh ra đời, sự khác biệt công nghệ và chiến lược tương lai của dự án.

Q. Xin ông giới thiệu ngắn gọn về bản thân và dự án Citrea. A: Rất vui được gặp gỡ độc giả Coinness. Tôi là Esad Yusuf Atik, đồng sáng lập Citrea và là CTO của Chainway Labs. Chúng tôi đã phát triển Citrea trong 2,5 năm qua. Citrea là giải pháp Bitcoin Layer 2, sử dụng Bitcoin làm lớp khả dụng dữ liệu (DA) và thực hiện thanh toán dưới dạng rollup. Chúng tôi đã ra mắt thành công mainnet khoảng một tháng rưỡi trước.

Q. Nếu tóm tắt Citrea trong một câu? A: Đó là "Lớp ứng dụng Bitcoin" hỗ trợ các tổ chức và cá nhân tiếp cận thị trường vốn Bitcoin.

Q. Cơ duyên nào dẫn đến sự ra đời của dự án? A: Đầu năm 2024, khi phát triển ví 'OrdinalSafe', chúng tôi nhận ra tiềm năng của Bitcoin như một lớp DA. Tuy nhiên, hệ sinh thái này thiếu hạ tầng DeFi do ngôn ngữ kịch bản của Bitcoin quá hạn chế và không có khái niệm "trạng thái" (state). Chúng tôi muốn tận dụng hàng nghìn tỷ đô la Bitcoin đang ngủ yên mà không phải dựa vào cơ chế multisig (đa chữ ký) của các bên tập trung. Đó là lúc Citrea bắt đầu nghiên cứu cấu trúc rollup và bridge được bảo vệ bởi chính mạng lưới Bitcoin.

Q. Citrea được định nghĩa là ZK-rollup Layer 2 trên Bitcoin. Điều này có nghĩa là gì? A: Một L2 phải kế thừa các đặc tính của L1 như bảo mật, DA và khả năng chống reorg. Citrea thực hiện thanh toán trên mạng Bitcoin và sử dụng công nghệ ZK để nén mọi giao dịch thành một bằng chứng ngắn gọn. Cầu nối Clementine sẽ sử dụng bằng chứng này để xác minh trạng thái mới nhất ngay trên mạng Bitcoin.

Q. Tại sao hệ sinh thái Bitcoin cần ZK-rollup Layer 2? A: Thứ nhất, Bitcoin không có hợp đồng thông minh bản địa, nên cần một L2 để triển khai DeFi mà vẫn giữ được tính bảo mật của Bitcoin. Thứ hai, ZK giúp khắc phục khả năng tính toán thấp của Bitcoin bằng cách gom mọi tính toán vào một bằng chứng duy nhất, giúp việc xác minh trở nên khả thi.

Q. Có ý kiến cho rằng L1 của Bitcoin không thể xác minh bằng chứng ZK. Citrea giải quyết việc này thế nào? A: Đúng là Bitcoin đơn thuần không thể xác minh ZK, nhưng BitVM (V2) đã giải quyết vấn đề này thông qua "trò chơi lạc quan" (optimistic game). BitVM chia nhỏ bằng chứng ZK khổng lồ thành các mảnh 4MB. Nếu có tranh chấp, hệ thống sẽ thực thi lại một đoạn tính toán nhỏ trên chuỗi để phát hiện gian lận. Do đó, Citrea là một "ZK Rollup được xác minh một cách lạc quan".

Q. Kiến trúc của Citrea như thế nào? A: Hệ sinh thái gồm 'Citrea' (EVM-compatible L2) và 'Clementine' (cầu nối Bitcoin sử dụng BitVM V2). Điểm đặc biệt của Clementine là chỉ cần một người tham gia trung thực, toàn bộ hệ thống sẽ được bảo đảm an toàn.

Q. Việc ra mắt mainnet có ý nghĩa gì và người dùng có thể làm gì? A: Đây là bước tiến lớn hiện thực hóa "DeFi giảm thiểu sự tin cậy". Hiện tại, người dùng có thể bridge tài sản từ Bitcoin/Ethereum sang Citrea, sử dụng cầu nối OFT của LayerZero cho USDC/USDT và tham gia chiến dịch mainnet để tích lũy điểm thưởng thông qua các hoạt động on-chain như trading hay lending.

Q. Các nhà đầu tư chính của dự án là ai? A: Chúng tôi đã huy động được 16,7 triệu đô la. Vòng Seed có sự tham gia của Galaxy và Delphi Digital, trong khi Founders Fund của Peter Thiel dẫn đầu vòng Series A. Ngoài ra còn có các nhà đầu tư thiên thần nổi tiếng như Eric Voorhees và Balaji.

Q. Điểm khác biệt lớn nhất của Citrea so với các L2 khác? A: Đó là cầu nối (Bridge). Đây là lần đầu tiên một cầu nối Bitcoin giảm thiểu sự tin cậy được triển khai thực tế. Chúng tôi ưu tiên bảo mật tuyệt đối thay vì vội vàng ra mắt dựa trên các ví multisig tập trung.

Q. Ông có kế hoạch ra mắt token (TGE) không? A: Các chi tiết cụ thể vẫn chưa được quyết định. Tuy nhiên, chúng tôi vừa thành lập Citrea Foundation để thúc đẩy việc phi tập trung hóa mạng lưới. Token sẽ đóng vai trò gắn kết lợi ích của mọi thành viên trong hệ sinh thái.

Q. Lời nhắn nhủ tới cộng đồng Việt Nam? A: Mainnet vừa ra mắt, mở ra rất nhiều cơ hội. Trong tháng này, chúng tôi sẽ có thông báo quan trọng về cách ghi nhận đóng góp và phần thưởng cho những người dùng đầu tiên. Hy vọng các bạn sẽ tham gia trải nghiệm Citrea ngay hôm nay.